Senin, 21 Agustus 2017

Nunduk

Nunduk

1. One Cibal Manggarai manga  Watu Waja agu bea Waja.
So tara ngasang waja? Am danong manga waja nitu (one Manggarai).

JPS, 21 Agustus 2017.


2. Nunduk Ruteng Pu'   by: Lambertus   ; Sumber: https://www.youtube.com/watch?v=nzz0LVmJCMU  -  Andre Yuris

Watu katur  / Compang, Mbaru adak  Beo Ruteng Pu'  pande le darat.
Empo Beo Ruteng ngo coco bajok  haju  eta puar.

Darat (Peri) :   Lawo  Munggis ( Motang  de darat)  agu acu nggowe  (Kiong Ala) - acu de darat
Manusia:  Motang (motang eta puar)  agu acu.

Ata manusia (empo de ata Beo Ruteng Pu') ngo  coco balok   eta puar. Hia coco haju te pande Mbaru.  Reme coco hajun hia manga ita Lawo Munggis agu  Acu Nggowe. Lawo Munggis hitu motang de darat (peri). Acu Nggoowe ho acu  de darat. Ngkiong ala ngasang acu de darat so'.   Reme kerjan ata tua'  ema ho hili hoes kin  Lawo Munggis.   Bobol liha Lawo Munggis ho'.Mata lawo Munggis ho' . Oke / na'  wa mai lokap liha. Hulhes kid acu nggowe so lupi kerja diha. Pas reme  sibuk kerja ata tua ema ho',  tuad  darat.  Ise so' kawe motangd. Ise rei one ata tua' ho. "Ole ite cala ita koe motang damid ite?" rei de sengata  darat.  "Toe ta ite,"  wale data tua ema ho'. "Ole landing co' tara hulhes  no'  acu dami so'. Tantu  manga no'  motang hitu"  cica de darat.  "Ole, bo kali aku ba manga bobol  Lawo Munggis. " jaong diha. Niay ta ite? rei de darat. Sengka wa mai lokap / loke haju liha. Tiwit  ikon kaut liha. Ole nganga sebeka mu' de darat so', naring mberes data tua' ema ho.  
Darat  so'  kawe wase kudut te lemba ba motang dise  ho'.  . "Kawe apa dite ta ite?" rei data tua' ema  ho'. Kawe wase agu haju rakang." wale de darat so'. "Ole, eme laku, tiwit mole kaut laku," jaong data tua ema ho'. Lenget  ise  ita mbers  data tua ema ho'. "Ole  ite, eme nggitu, asa eme nggo, ite ba  motang dami one mbaru dami, ami ga ba haju dite one beo dite," jaong de  darat so'. "Dia eme nggitu ge," jaong  data tua ema ho. Ba liha  Lawo munggis ho' one mbaru dise.  Darat so' kole ba haju  de data tua ema ho. Senang  darat so, ai campe le ata tua ema ho. Latang wali dia' gauk data tua ema ho', ise  pande compang. "Ami ngance pande compang le wie. Landing  neka keta manga  lolo acu. " tegi dise. "Eng ta ite, yang terpenting  pande lite compang hitu," jaong data tua' ema ho.
Pande lise compang hitu le wie.  Ise  elong watu le wie.  Ise emi watu mese te pande compang ho.  Le turung wie  gula tana,  manga ata  wela toko wajol bek cio. Hia cio one lewo.  Nggarak ngger wa ata cio ho'. Cio ho' hena saung haju. Runi saung hajo so', neho ata  te kongko acu so. Lolo acu so' . Woko tara lolo kaut acu ga,  losis darat so'. Lego nggitu kaut kerjad. Teo dim poli taing tenang watu  one beo ho.   Lako ised ga,  kole  mbarud.  Legoy  le nggitu kaut  compang hot  toe dim cemoln. 
Bangka Dali, Watu Asi. Porong Telo   pande  de darat. 


JPS, 10 Nov. 2017


2. KEMBANG EMAS  AGU REWUNG BAKOK
(https://www.youtube.com/watch?v=1NWcRy5r5us)

Neka pande mata kaka; Neka poka puar

JPS, 14 Nov. 2017



3. SOSOR  ALO (8)   le CUMBI : sosor Pande liset Todo latang ata Cumbi ai poli sampe Todo du  rampas agu Cibal. Todo menang rampas, iset Todo pande Wae Sosor 8 latangt ata Cumbi. (https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=2127036324249679&id=1612005119086138&__tn__=K-R)


4. WAE  TOSO, CANCAR

Danong manga  sua (2) kerajaan  one  Manggarai,  Cibal  agu  Todo. Cibal Kerajaan laring  sain, Todo kerajaan te suan. Todo agu Cibal rampas. Poso  rampas. Reje  ise. Ganti rampas mensia  le  ci (si). Ise Ise jangka ci (si)  sama taud adak. Tempat  ci (si) hoo  le  Wae Toso, Weol / Cara, Cancar.  Adak Cibal  teing ci (si)  adak Todo   pari one mata leso. Tiba le adak  Todo. Adak Todo  luma wekin le  mina nio  wiga toem dangan rasan kolng leso. Toem soo-soon adak Todo. Poli hitu  Adak Todo teing  ci (si) adak  Cibal.  Toso   lime  one  waae.  Wae hoo  ses (ces). Bembo  lime  toson  adak  Cibal.  Poli hitu rasan ces (ses) liha. Toe ta'ong agu ces (ses) hoo  hia  wiga mata laingn. Adak Toodo menang.

Sumber  informasi, Almarhum  Ema Bone Kaso, Wela, thn 1980-1990-1n,  Kae Antonius Adman, orang Wela yang merantau ke Malang. Kisah Ema Bone  saya dengan kembali saat dikisahan ole Anton Adiman di Malang, 2 November 2019.  Dicatat di JPS pada 29 November 2019.

5. WAE LAWAS, DAMPEK, LAMBALEDA, MANGARAI TIMUR

Mede  manga sengata  ende  agu  anak. Anakn hoo ngasang  hi Lawas.  Hi Lawas  agu ennden  ngo  one  sa  tempat.  Nitu toemn manga  waen.  Masa  wae  hia Lawa. Hia  tegi  wae  one  enden.. "Ende, wae,"  jaongn one enden. "Gereng di,". Tegi  terus  liha Lawas  ne  ngitu terus kaut  walen.  Wajol  toem  manga wae, agu wajol ne nggitu wale de enden, tiba-tiba    mora anak koe  hoo, molep one  tana. One mai tempat mora agu molep  diha hitu  bember luak  wae mese. Enden retang kawe anak koe hoo. Landing  pesing agu  noing liha, anak koe hitu  jiri wae laing  gi. Le ata  beo hitu teing ngasang   wae  hitu   WAE LAWAS.

Perumahan Harmoni, HZ 29/18,  tombo de ase  kae  Paroki Dampek, Lamba Leda  du Lejong,   du  walu  inang de  Kraeng Bento, 27 Jan. 2020.



6. NUNDUK  RANA  MESE

https://www.youtube.com/watch?v=Xm05h5nBZCA

KISAH TERJADINYA DANAU RANA MESE MANGGARAI TIMUR FLORES, NTT


Molas  kiong?
Kae Anu

JPS, 22 September 2022


7. NUNDUK  SANO LIMBUNG
https://www.youtube.com/watch?v=JfEWr2-7Ivw

ǝ


NB:
Sano Limbung  manga one beo Ngaet desa Lolo Lujang, Kecamatan Boleng, Manggarai Barat, Flores, NTT.

Mede (danong) manga sa beo, ngasangn Lada.  Ata kaeng  one beo hoo ata duat  uma (tani) agu ata ganjil (cacat). Du hitu danong dǝkit manga rampas    wajol rumbu tana. Tua' golo one beo hoo tukang taji manuk.  One  beo Lada hoo manga  ǝmpo (leluhur) Lujang agu  winan. Hia Lujang  manga tǝlu mantarn, hoos, Ndabar, Ngaet agu  sǝngata nak ine wai  ata dim bae ngasangn.    Ngabar  manga alo (8) anakn. Du hitu  mǝnsia  toem dangan dot   beo-beo  lǝntong  taud, wiga  mose de wae diha  Lujang  hoo  hanang  bae  one beo Lada  kanang.  Wajol toe dangan  bae ata bana, hanang  bae kilo rud   kaut, one  wae  diha Lujang  /  Ndabar hoo manga  jurak, toko toe kop,  hang  toe  tanda, inung toe  nipu, kawing  one sama rud  kaut, ......(bahkan) wǝta agu nara.  Manga imbi du hitu, eme toe molor  mose, neho toko toe kop, inung toe  nipu, ata panden hǝna  waheng (kutuk)  de lino  agu  empo tana.  

One sa lǝso,  lino nǝmbǝng  nǝndǝd. Le   wie, sǝngata ata one  beo hitu manga nipi  sumang sǝngata ata tua' ǝnde.  Ata  tua  ǝnde hoo  rei one hia, anak, ngoeng hang apa dite, hang kar (nasi agak keras) ko hang   mbǝlek (bubur)?  One  beo  hitu  do ata  tua',  hia  pili hang bubur.  

Du poli wale ne nggitun liha, One  beo  Lada hoo  sangged Manuk kakor agu tǝhok,  sangged asu lolo agu noang, sangged ǝla  uek,  sangged kaba ngoak, sangged jarang ngiser.  Sangged paeng ata tinu dise rabo agu rantang. Sangged  paeng  rantang  kole waheng  de  empo  agu  naga  tana.  Lino nǝmbǝng nǝndǝp kin. Buru warat  pampǝr. Usang eros tǝwas.  Hilap kilat  nera kudut  paki poong agu mbaru. Usang  warat one  beo hitu. Pǝnong  wae  beo hitu. Lehǝr  wae nitu. Usang  eros toem ǝmo -ǝmon.  Beo agu ata  one  beo hoo hena   waheng  dǝ  naga tana  agu ǝmpo  golo. Rǝno beo hoo. sangged  mbaru  agu ata ba lǝ mbang.  Rǝnco lǝ rǝno agu ba lǝ mbang  beo agu sangged mǝnsia.  One mai wae  diha Lujang  hoo  rǝtang taka hia. Empo Longos (?) .  Hia Empo Longos (?)  sǝlamak wajol toe manga nitu du hitu. Hia  kaeng one beo dǝ winan,  beo  Rangkang (?).  Beo Rangkang tǝ hoon ngasangn ga beo  Compang.  Du kole nggǝr one beo Lada, hia toe itay beo agu mǝnsiad. Beo Lada  agu mǝnsiad poli  ba lǝ mbang. Hanang ata mangan kali ga, lehǝr  wae le  agu  lau, sale agu awo, olo agu musi. Beo Lada  hoo jiri  sano.   Sangged ise sa uku/panga   mata ba lǝ mbang.  Maig hitu, sano hoo ngasang ga Sano Limbung.

JPS, 6 Desember 2022.


8.  NUNDUK  SEKI ASU  DE UKU  LOCE – REO BARAT, MANGGARAI

https://www.facebook.com/watch?v=1549862896439097

 

AKUN FB: Obet Babel

 

Danong one Liang  Petus, manga  sua tau ata, ngasang hi Jelep  agu  hi Kimpur Tilu.  Ise soo mas taud (saling bermusuhan). Manga sa leso ise sua ngo one sa Ling, hooy ngasng liang hitu Petus.  Hi Jelep agu Kimpur Tilu hoo ngo bang Rutung.  Ise ba agu asu. Ise sai one Liang  Petus. Biasa manga Rutungn one Liang hoo. Hia Jelep  osok  one Liang, Asun kle ngo one liang.  Do one mai liang hi Jelep agu asun, tadu le Kimpur Tilu liang hoo.   Hi Jelep agu asun ……(terperangkap) one mai Liang Petus. Seni nain hi Jelep. Pikir hia soo caran kudut ngance ngo peang one mai liang hitu. Mai jaong ngo asun, “Asu, eme ngance buka salang te  losa dite one mai liang hoo,  aku  lelo meu ………(sebagai ase kae, ogok agu ireng aku agu wae daku te hang  meu asu.” Jaongn. Senget de sia le asu situ. Poli hitu ise puung kaer tan ate pande salang te lako ngo peang mai liang hitu. Pisa leso wa, ngace sai le peang mai liang hitu asu situ agu hi Jelep. Hi Jelep kole mbaru, agu nuk agu reken,   puung nitu mai  wigan tedeng len  hai agu  waen ireng kete te hang asu. Asu hitu jiri ase kae, neka mbele agu hang  nuru asu.

Ne nggitu ndundukn soo tara seki asud ata Loce, Reok Barat, Manggarai, Flores.

Nunduk hoo, tulis laku berdasarkan tombo de Kraeng … one akun FB  Obet Babel

https://www.facebook.com/watch?v=1549862896439097



JPS, 7 Nov. 2025. 


Tidak ada komentar:

Posting Komentar